Səbətiniz boşdur
EVIMIZ OLAN YER KÜRƏSI
Qlobus Yer kürəsinin kiçik bir modelidir. Gəlin ətrafa baxaq və yaşadığımız planeti daha yaxından tanıyaq.
Bu dərsdə biz bu suallara cavab axtarırıq.
Yerin səthində nələr var?
Aşağıdakı 3D səhnəni izləyib "Nə üçün Yer kürəsi "mavi planet" adlandırılır?" sualına cavab verin.
Yer səthinin təxminən üçdə ikisini su təşkil edir. Ən böyük su hövzələri okeanlardır. Onların ən böyüyü Sakit okeandır. Sonra Atlantik okean, daha sonra isə Hind okeanı gəlir. Dənizlər okeanlarla birləşən daha kiçik su hövzələridir.
Yer kürəsinin Sakit okeandakı ən dərin nöqtəsini göstərin. Həmin yerin adı nədir? Oranın dərinliyi nə qədərdir?
Aşağıdakı şəkildən və 3D səhnəsindən istifadə edərək Yer kürəsindəki qitə və okean səthlərinin nisbətini müqayisə edin.
qitələr
okeanlar
və dənizlər
və dənizlər
29%
71%
35%
21%
14.8%
8.7%
8.2%
6.0%
2.6%
2.1%
1.6%
Sakit okean
Atlantik okean
Hind okeanı
Asiya
Amerika
Afrika
Antarktika
Avropa
Avstraliya
Yer kürəsini 2 ölçüdə, yəni müstəvi üzərində necə göstərmək olar?
Yer kürəsi qitələrinin xəritədəki formalarını uyğun qitələrin qlobusdakı formaları ilə müqayisə edin. Sizcə fərqin səbəbi nədir?
Yerin ikiölçülü (müstəvi) rəsmini çəkin.
Portağalın üzərində qitələrin konturlarını çəkin. Şəklin dəqiq olmamasından narahat olmayın.
Böyüklərdən kiminsə sizə portağalın qabığını 8 bərabər hissəyə bölüb kəsməkdə kömək etməsini xahiş edin.
Kəsiklər boyunca portağalın qabığını soyun.
Portağal qabığı parçalarının üzərinə bir vərəq qoyun və qitələrin konturlarını həmin vərəqə köçürün.
Çatışmayan hissələri əlavə edin. Artıq siz qitələrin formalarının xəritələrdə nə üçün təhrif olunduğunu görə bilərsiniz.
Xəritə redaktorları oxşar üsuldan istifadə edir. Yer kürəsinin bölündüyü "dilimlərin" sayı nə qədər çox olarsa, xəritə bir o qədər dəqiq alınar.
Biz qitələrlə bağlı nə bilirik?
Qitələr çox böyük quru ərazilərdir. Ən böyük qitə Asiyadır. O, fiziki cəhətdən Avropa ilə bitişikdir. Birlikdə bu iki qitə Avrasiya adlanır. İkinci ən böyük qitə Amerikadır. O, biri Şimali Amerika, digəri isə Cənubi Amerika olmaqla iki hissəyə bölünür. Onları ensiz "quru körpü" birləşdirir. Afrika Avropadan cənubda yerləşir. Ən cənub qitə isə Antarktikadır. O, qar və buzun altındadır. Ən kiçik qitə Avstraliyadır. Sakit Okeandakı çoxsaylı kiçik adalar Okeaniya adlanır və onların adı adətən Avstraliya ilə birlikdə çəkilir.
Dünya xəritəsində qitələri göstərin, sonra isə onların adlarını uyğun yerlərə köçürün.
Amerika
Avropa
Afrika
Antarktika
Asiya
Avstraliya
Dünyada ən hündür dağ hansıdır? Onu xəritədə göstərin. O, hansı dağ silsiləsinə aiddir? İnternetdən həmin zirvəni fəth edən ilk insanlar haqqında məlumat toplayın.
Qitə pazlını yığın. Qitələrin konturlarını şəffaf bir vərəqə köçürün. Sonra yapışqan vasitəsilə vərəqi kartonun üzərinə yapışdırın və qitələri kəsib çıxarın. Daha sonra qitələri birləşdirib bir böyük qitə yaradın. Alimlərin fikrincə, təxminən 200 milyon il əvvəl qitələr birlik halında olub və onların birliyi belə bir superqitə ola bilərdi. Qitələrin yerdəyişməsi haqqında daha çox məlumat almaq istəyirsinizsə, aşağıdakı 3D səhnəni izləyin.
Altı qrupa bölünün və hər biri üçün bir qitə seçin. Aşağıdakı suallara cavab verin. Yardım üçün "Qitələr və okeanlar" adlı 3D səhnədən istifadə edin.
Qitə nə ilə həmsərhəd olur?
Qitənin ölçüsü nədir?
Göstərdiyiniz qitə ərazisinə görə dünyadakı qitələr arasında hansı yerdədir?
Qitənin ən hündür nöqtəsinin adını və hündürlüyünü tapın.
Hər qrup öz qitəsi ilə bağlı bir plakat hazırlayıb digərlərinə təqdim etməlidir. Plakatda qitənin xəritəsi (siz onu əllə çəkə bilərsiniz), suallara cavablar və bəzi xarakterik şəkillər olmalıdır.
Bütün qruplar "öz qitələrini" təqdim etdikdən sonra “Qitələr və okeanlar” 3D səhnəsindəki sualları cavablandırın.
Unutmayın.
Qlobus Yerin kiçik modelidir.
Yer səthinin üçdə ikisi okeanlardan və dənizlərdən, qalan hissəsi isə qitələrdən təşkil olunub.
Okeanlar: Sakit okean, Atlantik okeanı, Hind okeanı, Şimal Buzlu okean
Qitələr: Asiya, Amerika, Afrika, Avropa, Avstraliya, Antarktika
Biliklərinizi yoxlayın
- Dünya xəritəsində okeanları göstərin.
- Hansı qitələr okeanlarla həmsərhəddir? Hansı istiqamətdə? Bunu xəritədə göstərin.
- Xəritədə qitələrin konturlarını göstərin.
- Ən böyük qitə hansıdır? Ən kiçik qitə hansıdır?
Cavab
- Hansı qitələr bitişikdir?
Cavab
Dry land on the surface of Earth is divided into continents which are separated by oceans.
Mərtəbə planı, xəritə və xəritə miqyası anlayışları haqqında öyrənin.
Dry land on the surface of Earth is divided into continents which are separated by oceans.
Mərtəbə planı, xəritə və xəritə miqyası anlayışları haqqında öyrənin.
The Earth's continents have been in constant motion during the history of the planet.
This animation presents some interesting facts in physical geography.
The environmental issues affecting our planet are constantly worsening.
A guide about the meaning of icons found in digital lessons and the possibilities of using them.
Bu dərs coğrafi koordinatların nə olduğunu və onlardan necə istifadə edəcəyinizi anlamağınıza kömək edir.
This animation demonstrates how the Earth and the Moon were formed.
